จากสิงคโปร์ สู่การรับมือเมืองร้อนในประเทศไทย

2026-01-15 06:51:14

Urban Heat Island Effect : บทเรียนจากสิงคโปร์ สู่การรับมือเมืองร้อนในประเทศไทย

รัฐบาลสิงคโปร์ทุ่มงบกว่า 60 ล้านดอลลาร์สิงคโปร์ (ราว 1,500 ล้านบาท) เคลือบสีสะท้อนความร้อนให้แฟลต HDB ทุกหลัง — ข้อคิดสำหรับไทย

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา รัฐบาลสิงคโปร์ได้เดินหน้าขยายโครงการ ทาสีเคลือบ สะท้อนความร้อน (heat-reflective paint) เพื่อใช้เป็น ฉนวนกันความร้อนให้กับแฟลตของโครงการเคหะ Housing & Development Board (HDB) ทั่วประเทศภายในปี 2030 ภายใต้งบประมาณราว 60 ล้านดอลลาร์สิงคโปร์ เพื่อช่วยบรรเทาปัญหาอุณหภูมิความร้อนสะสมตามผิวอาคาร ใต้หลังคา และพื้นที่อยู่อาศัยในเมืองจอแจอย่างสิงคโปร์ สีสะท้อนความร้อน ชนิดพิเศษนี้มีคุณสมบัติสะท้อนรังสีความร้อนจากดวงอาทิตย์แทนที่จะดูดซับลงสู่พื้นผิวอาคาร ส่งผลให้อุณหภูมิรอบอาคารลดลงได้สูงสุดประมาณ 2°C จากผลการทดลองในย่าน Tampines ที่นำร่องก่อนขยายสู่ทั่วประเทศ นอกจากนี้ยังลดการใช้พลังงานจากเครื่องปรับอากาศของผู้อยู่อาศัยด้วย เพราะไม่ต้องเปิดแอร์เพิ่มมากเท่าเดิมเพื่อชดเชยความร้อนที่แผ่เข้ามาในอาคาร แนวคิดนี้เป็นส่วนหนึ่งของ Green Towns Programme — แผนระยะยาวที่ออกแบบมาเพื่อทำให้ย่านที่อยู่อาศัยของสิงคโปร์ “เย็นขึ้น” พร้อมทั้งลดการใช้พลังงานและปล่อยคาร์บอนอย่างยั่งยืน

ทำไมไทยควรให้ความสำคัญกับแนวคิดนี้?

ประเทศไทยโดยเฉพาะ เมืองใหญ่เช่น กรุงเทพฯ เชียงใหม่ หรือภูเก็ต กำลังเผชิญกับคลื่นความร้อนรุนแรงที่เกิดขึ้นบ่อยขึ้นทุกปี อุณหภูมิในฤดูร้อนสามารถทะลุ 35–40°C หรือสูงกว่าในช่วงที่มีคลื่นความร้อนจัด โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อรวมกับความชื้นสูง ทำให้รู้สึกอึดอัดยิ่งขึ้น — สภาพอากาศแบบนี้ยังเสี่ยงต่อ ผลกระทบทางสุขภาพ เช่น โรคลมแดดและอาการฮีตสโตรกในผู้สูงอายุและเด็กเล็กด้วย โดยทั่วไปแล้วประเทศไทยมีสภาพอากาศที่ร้อนชื้นทั้งปี และคาดการณ์ว่าคลื่นความร้อนจะยิ่งรุนแรงขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (จากภาพรวมภูมิอากาศทั่วไปและแนวโน้มอุณหภูมิโลกที่เพิ่มสูง) (โดยทั่วไปสภาพภูมิอากาศในเขตร้อนเป็นหนึ่งในกลุ่มที่ได้รับผลกระทบหนักจากอุณหภูมิที่สูงและร้อนชื้น) หนึ่งในปัญหาที่มักถูกมองข้ามคือ “ปรากฏการณ์เกาะความร้อนเมือง (Urban Heat Island – UHI)” — เมื่อพื้นที่เมืองมีอุณหภูมิสูงกว่าบริเวณชนบทโดยรอบ เนื่องจากคอนกรีตและพื้นผิวที่ดูดซับความร้อนจำนวนมากแทนที่จะสะท้อนความร้อนกลับสู่ชั้นบรรยากาศ เป็นปัญหาที่สะสมและส่งผลให้เมืองร้อนขึ้นอย่างต่อเนื่องตลอดวันและกลางคืน

สิ่งที่ไทยควรเรียนรู้จากสิงคโปร์

แนวทางที่สิงคโปร์เดินหน้าใช้ สีเคลือบสะท้อนความร้อน กับอาคารที่อยู่อาศัยจำนวนมากทั่วเกาะ คือหนึ่งในตัวอย่าง “มาตรการเชิงโครงสร้าง” ที่ไม่เพียงแต่ช่วยลดความร้อนภายในอาคาร แต่ยังช่วย ลดความร้อนสะสมในเมืองโดยรวม ด้วย

ข้อคิดที่ไทยควรพิจารณามีดังนี้ :

ปรับมาตรฐานอาคารใหม่ควรสนับสนุนให้อาคารใหม่และอาคารปรับปรุงในประเทศไทยใช้ วัสดุและผิวอาคารที่ช่วยสะท้อนความร้อน หรือเพิ่มฉนวนกันความร้อน เพื่อลดการดูดซับความร้อนเข้าสู่อาคาร
สนับสนุนโครงการลด UHI อาจมีนโยบายสนับสนุน โครงการระบายความร้อนแบบ Passive เช่น สีสะท้อนความร้อน รวมถึงพื้นที่สีเขียวบนหลังคา ช่วยปล่อยไอเย็นและลดคลื่นความร้อน
ตระหนักถึงผลกระทบต่อสุขภาพและพลังงาน การออกแบบเมืองที่ร้อนน้อยลงไม่เพียงช่วย ลดการใช้พลังงานไฟฟ้าจากคอมเพรสเซอร์แอร์ แต่ยัง ปกป้องสุขภาพของผู้อยู่อาศัยจากความเครียดจากความร้อน โดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยงอย่างผู้สูงอายุและเด็กเล็ก และกลุ่มคนทำงานในโรงงานที่ปิดอบอ้าว

การที่รัฐบาลสิงคโปร์ทุ่มงบประมาณถึง 60 ล้านดอลลาร์สิงคโปร์ เพื่อทาสีสะท้อนความร้อนให้แฟลต HDB ทุกหลัง ไม่ใช่แค่เรื่อง “ความสวยงาม” แต่เป็นการลงทุนด้าน การป้องกันสภาพภูมิอากาศร้อนอบอ้าวในเมืองอย่างยั่งยืน ที่อาจเป็น ต้นแบบให้ไทยตระหนักถึงการออกแบบเมืองแห่งอนาคตให้เย็นขึ้นก่อนจะประสบกับปัญหาเกาะความร้อนเมืองอย่างเต็มรูปแบบ — เหมือนที่หลายเมืองใหญ่ทั่วโลกกำลังเผชิญอยู่ในยุคของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศนี้